Σκαμνιά : Το ιερό δέντρο του Αστακού

skamnia.old
Είτε σκαμνιά την πεις ,είτε μουριά το ίδιο δέντρο είναι.
Πόσες και πόσες φορές δεν καθίσαμε κάτω από τον παχύ της ίσκιο για να αναπαυτούμε από την ραστώνη του καλοκαιριού και όχι μόνο.
Δεν ήταν λίγες οι φορές που έπεφτε και κάποιο σκάμνο στο κεφάλι μας ή στο μαρμάρινο τραπέζι , πιτσιλώντας με το χαρακτηριστικό του μαβί χρώμα τα πέριξ της παραλίας.
Αγέρωχη μα και ταπεινή ,υπομονετική το χειμώνα χωρίς φύλλα ,γιορτινή το καλοκαίρι με την πυκνή της φυλλωσιά πάντα φιλοξενούσε τις παρέες των συμπολιτών μας ,ακούοντας τις ιστορίες τους ,τα καλαμπούρια τους αλλά και τα μυστικά τους.
Το καμάρι του καταστηματάρχη και η παρέα του λίγο πριν κλείσει το μαγαζί σκουπίζοντας το χώρο γύρω της.
Ασβεστωμένη στο κορμό της και απλωτή στα κλαριά της που σχηματίζει μια φυσική ομπρέλα για τον ήλιο προσφέροντας ανάλαφρη δροσιά τους καυτούς μήνες του καλοκαιριού.
Ακίνητες κυράδες και αρχόντισσες στου Χασάπη ,στου Λαϊνά και στου Παγανόπουλου ,μεγάλωσαν με την θαλασσινή αύρα του μαϊστρου και την άγρυπνη παρουσία των παλιών αρχοντικών της παραλίας.
Σύμβολα κάποιων παλιών καλών εποχών που παραμένουν ορθές και συνεχίζουν να φιλοξενούν τις παρέες μας κάτω από τον ίσκιο τους.

Advertisements

Κάλαντα

kalanta
Ότι πιο όμορφο και αγνό είναι να βλέπεις παιδιά μικρά ή και μικρομέγαλα αγουροξυπνημένα ,να γεμίζουν πρωϊνιάτικα τους δρόμους με τρίγωνα στα χέρια και να διαδίδουν το μήνυμα του ερχομού του Θεανθρώπου , της Πρωτοχρονιάς , των Φωτών ή της ανάστασης του Λαζάρου.
Να θυμάμαι τότε που ήμουν παιδί με τη λαχτάρα να ξυπνήσουμε χαράματα με τον αδερφό μου και να ξεκινήσουμε για τα κάλαντα. Λίγες τηγανίτες ζεστές με μέλι ή ζάχαρη για το καλό ξεκίνημα από το παλιό τηγάνι της μάνας και έξω να είναι πίσσα σκοτάδι.
Στον πηγεμό μας κάποιες βιαστικές φιγούρες συνομίλικων μας ξεχώριζαν πότε πότε στο βάθος του σκοτεινού δρόμου.
Σε κάποια σπίτια από τα παράθυρα τους φεγγοβολούσαν τα αναμμένα καντήλια με το ταπεινό τους αμυδρό φως.
Σε αυτά χτυπούσαμε με χαρά για να τα πούμε. Σε μερικά άκουγες κοφτά και νευρικά : «μας τα’πανε!»
Σε άλλα παίρναμε την έγκριση του νοικοκύρη και τα λέγαμε με δυνατή και θαραλλέα φωνή.
Η αμοιβή μας κουλούρια , μελομακάρονα συνήθως , καραμέλες , άντε κι αν είμασταν τυχεροί καμιά δεκάρα τρύπια ή στην καλύτερη πενηντάλεπτο.
Και ξανά τραβούσαμε για τις ανηφοριές του χοβολιού και της Δημητρούλας να μεταδώσουμε το μήνυμα της ημέρας.
Παιδικές και καθαρές φωνές που γέμιζαν τους δρόμους και τα σπίτια των νοικοκύρηδων ,μικροί τελάληδες με πίστη και καθαρές ψυχούλες που μετέδιδαν το Θείο μήνυμα.

Και του Χρόνου!

Κάλαντα της Μεγάλης Παρασκευής

ΜΕΓΑΛΗ ΠΕΜΠΤΗ - ΕΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟΣ

Σήμερον μαύρος ουρανός, σήμερον μαύρη μέρα
σήμερον όλοι θλίβονται και τα βουνά λυπούνται,
σήμερον έβαλαν βουλή οι άνομοι Εβραίοι,
οι άνομοι και τα σκυλιά και οι τρισκαταραμένοι,
για να σταυρώσουν τον Χριστό, τον πάντων βασιλέα.
Ο Κύριος ηθέλησε να μπει σε περιβόλι
να λάβει δείπνο μυστικό, να μην το λάβουν όλοι.

Η Παναγιά η Δέσποινα καθόταν μοναχή της,
τας προσευχάς της έκανε για το Μονογενή της.
Φωνή εξήλθ’ εξ ουρανού υπ’ αρχαγγέλου στόμα
σώνουν Κυρά μου οι προσευχές, σώνουν και οι μετάνοιες
και τον Υιό Σου πιάσανε και στον φονιά τον πάνε.
Σαν κλέφτη τον επιάσανε και σαν φονιά τον πάνε
και στου Πιλάτου τις αυλές εκεί τον τυραννάνε.

-Χαλκιά, χαλκιά, φτιάσε καρφιά, φτιάσε τρία περόνια.
Και κείνος ο παράνομος βαρεί και φτιάνει πέντε.
Συ, φαραέ, που τα ’φτιασες, πρέπει να μας διδάξεις.
-Βάλτε τα δυο στα πόδια του, τ’ άλλα τα δυο στα χέρια,
το πέμπτο το φαρμακερό βάλτε το στην καρδιά Του
να τρέξει αίμα και νερό να λιγωθεί η καρδιά του.
Η Παναγιά πλησίασε και τα δεξιά κοιτάξει, κανένα δε γνωρίζει.

Κοιτά και δεξιότερα, βλέπει τον Αη Γιάννη:
-Αη Γιάννη, Αη Γιάννη Πρόδρομε και Βαπτιστά του Υιού μου,
μην είδες τον Υιόκα μου τον διδάσκαλό σου;
-Δεν έχω στόμα να σου πω, γλώσσα να σου μιλήσω
Δεν έχω χέρι, πάλαμο για να σου Τον εδείξω.
Βλέπεις εκείνον τον γυμνό τον παραπονεμένο
όπου φορεί πουκάμισο στο αίμα βουτηγμένο;
Εκείνος είναι ο Γιόκα Σου και ο Διδάσκαλός Σου.

Η Παναγιά του μίλησε, η Παναγιά του λέει:
-Δε μου μιλείς παιδάκι μου, δε μου μιλείς παιδί μου;
-Τι να σου πω Μανούλα μου που διαφορά δεν έχεις;
Μόνο το Μέγα Σάββατο κοντά το μεσημέρι
που θα λαλήσει ο πετεινός, σημαίνουν οι καμπάνες.

τότε και συ, Μανούλα μου, θα ‘χεις χαρά μεγάλη!
Σημαίνει ο Θεός, σημαίνει η γη, σημαίνουν τα Ουράνια,
σημαίνει κι’ η Άγια Σοφία με τις πολλές καμπάνες.
Όποιος τ’ ακούει σώζεται κι’ όποιος το λέει αγιάζει,
κι’ όποιος το καλοφουγκραστεί Παράδεισο θα λάβει,
Παράδεισο και λίβανο απ’ τον Άγιο Τάφο.

Παροιμίες του Μάρτη

martis

Aν κάνει ο Mάρτης δυο νερά κι ο Aπρίλης πέντε – δέκα, να δεις το κοντοκρίθαρο πώς στρίβει το μουστάκι, να δεις και τις αρχόντισσες πώς ψιλοκλεισιρίζουν, να δεις και τη φτωχολογιά πώς ψιλοκοσκινάει.

Mάρτης άβροχος, μούστος άμετρος.

Mάρτης γδάρτης και κακός παλουκοκαύτης.

O Mάρτης το πρωί χιόνισε, κι ο γάιδαρος ψόφησε (από το κρύο). Το μεσημέρι βρώμισε (από τη ζέστη), και το βράδυ τον πήρε το ποτάμι (από τη βροχή).

O Μάρτης ο κλαψόγελος.

Tο Mάρτη ξύλα φύλαγε, μην κάψεις τα παλούκια.

Αλί στα Μαρτοκλάδευτα και τ’ Απριλοσκαμένα. (δηλ. Το Μάρτη δεν πρέπει να κλαδεύεται τίποτα και τον Απρίλη να σκάβεται η γη)

Αν κάνει ο Μάρτης δυο νερά, κι ο Απρίλης άλλο ένα, χαρά σε εκείνον το ζευγά που ‘χει πολλά σπαρμένα.

Από Μάρτη καλοκαίρι κι από Αύγουστο χειμώνα.
Συνέχεια

Η στάχτη και οι χρήσεις της

alysiba
Κάποια πράγματα τα βρίσκουμε καθημερινά μπροστά μας κι εν τούτοις δεν μπορούμε να αναλογισθούμε την χρησιμότητα τους. Πολλές φορές τα θεωρούμε άχρηστα κι ευτελή ,τα προσπερνάμε χωρίς να δώσουμε την πρέπουσα σημασία γιατί προλάβαμε να γεμίσουμε τη ζωή μας με τόνους βιομηχανικά τεχνολογικά υποκατάστατα ,άχρηστα στην ουσία αν και με υπολογίσιμο οικονομικό κόστος.
Κακό πράγμα η συνήθεια και κυρίως η μόδα της νέας εποχής.
Ας γυρίσουμε όμως πολλά χρόνια πίσω και ας απλοποιήσουμε λίγο περισσότερο την ζωή μας προς τα μπρος.
Η ζωή δεν είναι μονο i-pod ,touch screen ,laptop ,star channel ,whats up και do you think you can dance.
Η φύση μας δίνει απλόχερα τα καλά της ,ας τιμήσουμε αυτή την γενναιοδωρία της.

Ξεκινάμε με την στάχτη που χρησιμοποιούσαν οι μανάδες μας και οι γιαγιάδες.

Μόλις δείτε τις άπειρες χρήσεις της θα καταλάβετε γιατί οι νεοταξίτες απανταχού της γης δεν θέλουν να διαθέτουμε τέτοιες γνώσεις, και να μην είμαστε ικανοί να χρησιμοποιούμε φυσικές λύσεις και να εξαρτόμαστε από πολύπλοκα επιτεύγματα που συνήθως δυσκολεύουν τη ζωή μας αντί να την διευκολύνουν.

Από αυτή τη φυσική ζέστη φωτίζεται το σπίτι, ψήνεται το φαγητό, στεγνώνονται τα ρούχα, ζεσταίνεται το νερό, και φυσικά μένει στο τέλος η πολύτιμη στάχτη!

Δεν πετάμε την στάχτη, δεν είναι καθόλου άχρηστη ή σκουπίδι.

Συνεχίζουμε να την χρησιμοποιούμε, όπως έκαναν και παλιά και αυτό μας κάνει να νοιώθουμε απερίγραπτη χαρά!

Η στάχτη από ξύλα είναι η σκόνη που έμεινε από την καύση τους . Ξύλα εννοούμε μόνο φυσικά, όχι με βαφές, κόλες ή επεξεργασμένα. Πρέπει να προσέχουμε να μην πετάμε μέσα στην φωτιά πλαστικά, αποτσίγαρα, ή οτιδήποτε άλλο σκουπίδι που μπορεί να μολύνει την στάχτη. Περιμένουμε να κρυώσει εντελώς και μετά την συλλέγουμε. Από την στάχτη ξεχωρίζουμε την άσπρη στάχτη που έχει μείνει πάνω-πάνω από τα καρβουνάκια και την αποθηκεύουμε σε ένα μεταλλικό δοχείο με καπάκι. Τα καρβουνάκια τα κρατάμε σε άλλο δοχείο. Δεν πετάμε τίποτα, γιατί όλα χρειάζονται!

Πάμε τώρα να αναλύσουμε τι περιέχει η στάχτη και είναι τόσο πολύτιμη: Η στάχτη περιέχει κυρίως ανθρακικό ασβέστιο από 25% έως 45%(το οποίο είναι ένα ανόργανο αλάτι με χημικό τύπο CaCO3.), λιγότερο από 10 % περιέχει Κάλιο (Κ), και λιγότερο από 1% φωσφορικό άλας. Υπάρχουν ιχνοστοιχεία σιδήρου, μαγγανίου, ψευδαργύρου, χαλκού και μερικά βαρέα μέταλλα (όπως ο μόλυβδος, το κάδμιο, το νικέλιο και το χρώμιο). Δεν περιέχει άζωτο.
Συνέχεια

Τα σημάδια του καιρού – Ημερομήνια

ilios.aeras.feggari
Η παρατήρηση των ημερομηνίων, που είναι η πρακτική μέθοδος πρόγνωσης του καιρού και πραγματοποιείται από ανθρώπους της υπαίθρου εδώ και χιλιάδες χρόνια, έχει ως πρωταρχικό σκοπό να δώσει την γενική τάση του καιρού που θα επικρατήσει για το χρονικό διάστημα που ξεκινάει από την παρατήρηση των φαινομένων και ολοκληρώνεται σε 12 μήνες.
Ξεκινά από την 1η Αυγούστου μέχρι και την 12η Αυγούστου (σύμφωνα με το νέο Γρηγοριανό ημερολόγιο) ενώ οι πιο παλιοί γνώστες προτιμούν να κρατούν ημερομήνια από την 14η Αυγούστου μέχρι και 25η του μηνός (σύμφωνα με το παλαιό Ιουλιανό ημερολόγιο).
Τα ημερομήνια σύμφωνα με το παλαιό ημερολόγιο πολλοί από αυτούς τα θεωρούν πιο αξιόπιστα.
Έτσι η 1η Αυγούστου αντιστοιχεί στον μήνα Αύγουστο και εν συνεχεία γίνεται αντιστοίχιση των ωρών της ημέρας με αυτές των ημερών του μήνα.
Ο καιρός που «σημαδεύει» την συγκεκριμένη ώρα της ημέρας αντιστοιχεί στην συγκεκριμένη μέρα του μηνός. Έτσι αν για παράδειγμα στις 3 Αυγούστου και ώρα 12 το μεσημέρι πυκνώσουν σύννεφα και βρέχει , θα ξέρουμε ότι στα μέσα περίπου του Οκτώβρη θα έχουμε κακοκαιρία με βροχές και καταιγίδες. Συνέχεια

Ανεμολόγιο

Στις παρέες των ψαράδων και παλιών ναυτικών του Αστακού θα έχετε ακούσει συχνά να αναφέρονται σε ανέμους με την ναυτική τους ονομασία.
Ο κάθε άνεμος ή καιρός όπως συνηθίζουν να λένε οι ψαράδες ,έχει και τα δικά του χαρακτηριστικά που τον κάνουν να ξεχωρίζει από τους υπόλοιπους.
anemologion
Ο Βοριάς ή Τραμουντάνα (Β) είναι ο πιο παγερός αφού προέρχεται από πιο βόρειες ψυχρές περιοχές. Καθαρίζει τον ορίζοντα αφού εκμηδενίζει την υγρασία και μεγαλώνει την ορατότητα τόσο που φαίνεται μέχρι και η Ζάκυνθος από το Χοβολιό.
Ο Γραίγος (ΒΑ) έχει μικρότερη συχνότητα αλλά όταν πάρει απόφαση να μπουκάρει ισχυρός στον Αστακό δημιουργεί προβλήματα και δυσάρεστες εξελίξεις. Είναι ο μοναδικός άνεμος που βρίσκει αφύλακτα τα ελιμενισμένα σκάφη στο μόλο του Αστακού αφού ο μόλος τα προστατεύει απ’όλους τους καιρούς πλην του γραίγου και γραιγολεβάντε (ΒΑΑ) αν αυτοί προλάβουν και θαλασσώσουν (σηκώσουν κύματα από την ισχύ τους). Τα σκάφη με γερό σίδερο (άγκυρα) που δε σέρνει ,δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα. Κινδυνεύουν περισσότερο αυτά που είναι δεμένα στην πρόσοψη του λιμανιού. Πριν πολλά χρόνια ,τον Σεπτέμβριο του 1995 ,είχε μπουκάρει θυελλώδης γραίγος στο λιμάνι , πρόλαβε και θαλάσσωσε και όσα σκάφη ,κυρίως κότερα ,βρήκε στην πρόσοψη του λιμανιού τα βούλιαξε.
Ο Λεβάντες (Α) έχει κι αυτός μικρή συχνότητα σε σχέση με τους υπόλοιπους.
Ο υγρός Σορόκος (ΝΑ) είναι ζεστός και η βροχή του μονότονη. Ακατάπαυστα βρέχει κυρίως με σορόκο-λεβάντε (ΝΑΑ).
perigrafi_anemwn
Η φουρτουνιασμένη και ζεστή όστρια (Ν) αφήνει τα πλοία δεμένα στο λιμάνι και ορμά με πολλά μποφώρ.
Ο μπαμπέσης γαρμπής (ΝΔ) έχει κύριο χαρακτηριστικό του την ακραία κυκλοθυμικότητά του και τις απότομες μπόρες από το πουθενά.
Μαζεύει σύννεφα στον ουρανό πολλών αποχρώσεων αλλά και καθάρια ξέφωτα γαλανού ουρανού.
Εκεί που νομίζεις ότι είναι χαρά Θεού από ήλιο μέσα σε λίγα μόνο λεπτά μπορεί να στείλει μπόρες με καταρρακτώδες νερό.
Ο Πουνέντες (Δ).
Ο δροσερός καλοκαιρινός μαϊστρος (ΒΔ) μας επισκέπτεται από του Αγίου Αντωνίου (17 Γενάρη) όπως λένε οι ψαράδες μας: «Τ’αγι’Αντωνιού ανοίγουν οι πόρτες του μαϊστραλιού».
Συνήθως ο μαϊστρος κάνει είσοδο από τις 11 το πρωϊ και παύει το απόγευμα.