Σκαμνιά : Το ιερό δέντρο του Αστακού

skamnia.old
Είτε σκαμνιά την πεις ,είτε μουριά το ίδιο δέντρο είναι.
Πόσες και πόσες φορές δεν καθίσαμε κάτω από τον παχύ της ίσκιο για να αναπαυτούμε από την ραστώνη του καλοκαιριού και όχι μόνο.
Δεν ήταν λίγες οι φορές που έπεφτε και κάποιο σκάμνο στο κεφάλι μας ή στο μαρμάρινο τραπέζι , πιτσιλώντας με το χαρακτηριστικό του μαβί χρώμα τα πέριξ της παραλίας.
Αγέρωχη μα και ταπεινή ,υπομονετική το χειμώνα χωρίς φύλλα ,γιορτινή το καλοκαίρι με την πυκνή της φυλλωσιά πάντα φιλοξενούσε τις παρέες των συμπολιτών μας ,ακούοντας τις ιστορίες τους ,τα καλαμπούρια τους αλλά και τα μυστικά τους.
Το καμάρι του καταστηματάρχη και η παρέα του λίγο πριν κλείσει το μαγαζί σκουπίζοντας το χώρο γύρω της.
Ασβεστωμένη στο κορμό της και απλωτή στα κλαριά της που σχηματίζει μια φυσική ομπρέλα για τον ήλιο προσφέροντας ανάλαφρη δροσιά τους καυτούς μήνες του καλοκαιριού.
Ακίνητες κυράδες και αρχόντισσες στου Χασάπη ,στου Λαϊνά και στου Παγανόπουλου ,μεγάλωσαν με την θαλασσινή αύρα του μαϊστρου και την άγρυπνη παρουσία των παλιών αρχοντικών της παραλίας.
Σύμβολα κάποιων παλιών καλών εποχών που παραμένουν ορθές και συνεχίζουν να φιλοξενούν τις παρέες μας κάτω από τον ίσκιο τους.

Κάλαντα

kalanta
Ότι πιο όμορφο και αγνό είναι να βλέπεις παιδιά μικρά ή και μικρομέγαλα αγουροξυπνημένα ,να γεμίζουν πρωϊνιάτικα τους δρόμους με τρίγωνα στα χέρια και να διαδίδουν το μήνυμα του ερχομού του Θεανθρώπου , της Πρωτοχρονιάς , των Φωτών ή της ανάστασης του Λαζάρου.
Να θυμάμαι τότε που ήμουν παιδί με τη λαχτάρα να ξυπνήσουμε χαράματα με τον αδερφό μου και να ξεκινήσουμε για τα κάλαντα. Λίγες τηγανίτες ζεστές με μέλι ή ζάχαρη για το καλό ξεκίνημα από το παλιό τηγάνι της μάνας και έξω να είναι πίσσα σκοτάδι.
Στον πηγεμό μας κάποιες βιαστικές φιγούρες συνομίλικων μας ξεχώριζαν πότε πότε στο βάθος του σκοτεινού δρόμου.
Σε κάποια σπίτια από τα παράθυρα τους φεγγοβολούσαν τα αναμμένα καντήλια με το ταπεινό τους αμυδρό φως.
Σε αυτά χτυπούσαμε με χαρά για να τα πούμε. Σε μερικά άκουγες κοφτά και νευρικά : «μας τα’πανε!»
Σε άλλα παίρναμε την έγκριση του νοικοκύρη και τα λέγαμε με δυνατή και θαραλλέα φωνή.
Η αμοιβή μας κουλούρια , μελομακάρονα συνήθως , καραμέλες , άντε κι αν είμασταν τυχεροί καμιά δεκάρα τρύπια ή στην καλύτερη πενηντάλεπτο.
Και ξανά τραβούσαμε για τις ανηφοριές του χοβολιού και της Δημητρούλας να μεταδώσουμε το μήνυμα της ημέρας.
Παιδικές και καθαρές φωνές που γέμιζαν τους δρόμους και τα σπίτια των νοικοκύρηδων ,μικροί τελάληδες με πίστη και καθαρές ψυχούλες που μετέδιδαν το Θείο μήνυμα.

Και του Χρόνου!

Εκεί Σταύρος ,εδώ ;

Ο μπαρμπα Σταύρος ο Βίλιας ,παλιά φιγούρα του Αστακού ,είχε την πάγκα του (ιχθυοπωλείο) στην παραλία και όντως άνθρωπος ανοιχτόκαρδος και καλαμπουριτζής έκανε πολλές φορές αθώα αστεία στους συμπατριώτες του.
Έτσι μια μέρα που ήταν στα ντουζένια του τον παίρνει τηλέφωνο κάποιος έμπορος μαλλον για παραγγελία και σηκώνοντας το ακουστικό του χωρίς καν να γνωρίζει ποιός είναι ,λέει το εξής αμίμητο :

– Εκεί Σταύρος ,εδώ;

οι 12 μήνες του χρόνου

dentro

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ: Ο πρώτος μήνας του χρόνου πήρε το όνομά του από τον θεό των Ρωμαίων, τον Ιανό (Janus).

Ο Ιανός ήταν θεός με δύο πρόσωπα, τα οποία κοίταζαν σε αντίθετες κατευθύνσεις, γι αυτό τον αποκαλούσαν και…Janus bifrons δηλαδή διπρόσωπο Ιανό. Τα δυο του πρόσωπα συμβόλιζαν την αρχή και το τέλος, τη νιότη και το γήρας, την είσοδο και την έξοδο. Γι’ αυτό και του αφιέρωσαν τον Ιανουάριο που σαν πρώτος μήνας του χρόνου, κοίταζε προς τον προηγούμενο χρόνο και προς τον επόμενο.

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ: Το όνομά του προέρχεται από το λατινικό ρήμα februare που σημαίνει καθαρίζω, εξαγνίζω. Ήταν αφιερωμένος στο θεό του Άδη Φέβρουο και στους νεκρούς γι αυτό και στη διάρκεια του οι Ρωμαίοι διοργάνωναν τελετές καθαρμών και εξαγνισμών.

Με το παλαιότερο ρωμαϊκό ημερολόγιο ήταν ο τελευταίος μήνας του χρόνου και οι άνθρωποι έπρεπε να μπουν στον καινούργιο χρόνο καθαροί και αμόλυντοι. Με την καθιέρωση του Ιουλιανού ημερολογίου το 46 π.Χ. περιορίστηκαν οι ημέρες του από 30 σε 29 και την εποχή του αυτοκράτορα Αύγουστου του αφαιρέθηκε άλλη μια μέρα η οποία προστέθηκε στον Αύγουστο και έτσι έχει 28 ημέρες, και 29 κάθε τέσσερα χρόνια, οπότε το έτος αντί 365 ημέρες έχει 366 και ονομάζεται δίσεκτο από το bis sextus (δις έκτη) δηλαδή δύο φορές η 24η του μήνα που ήταν η έκτη μέρα πριν από τις Καλένδες του Μαρτίου. Εμείς, τον λέμε Φλεβάρη επειδή τότε ανοίγουν οι φλέβες της γης, δηλαδή αναβρύουν πολλά νερά, τον λέμε και Κουτσοφλέβαρο, επειδή έχει λιγότερες μέρες.
Συνέχεια

Κάλαντα της Μεγάλης Παρασκευής

ΜΕΓΑΛΗ ΠΕΜΠΤΗ - ΕΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟΣ

Σήμερον μαύρος ουρανός, σήμερον μαύρη μέρα
σήμερον όλοι θλίβονται και τα βουνά λυπούνται,
σήμερον έβαλαν βουλή οι άνομοι Εβραίοι,
οι άνομοι και τα σκυλιά και οι τρισκαταραμένοι,
για να σταυρώσουν τον Χριστό, τον πάντων βασιλέα.
Ο Κύριος ηθέλησε να μπει σε περιβόλι
να λάβει δείπνο μυστικό, να μην το λάβουν όλοι.

Η Παναγιά η Δέσποινα καθόταν μοναχή της,
τας προσευχάς της έκανε για το Μονογενή της.
Φωνή εξήλθ’ εξ ουρανού υπ’ αρχαγγέλου στόμα
σώνουν Κυρά μου οι προσευχές, σώνουν και οι μετάνοιες
και τον Υιό Σου πιάσανε και στον φονιά τον πάνε.
Σαν κλέφτη τον επιάσανε και σαν φονιά τον πάνε
και στου Πιλάτου τις αυλές εκεί τον τυραννάνε.

-Χαλκιά, χαλκιά, φτιάσε καρφιά, φτιάσε τρία περόνια.
Και κείνος ο παράνομος βαρεί και φτιάνει πέντε.
Συ, φαραέ, που τα ’φτιασες, πρέπει να μας διδάξεις.
-Βάλτε τα δυο στα πόδια του, τ’ άλλα τα δυο στα χέρια,
το πέμπτο το φαρμακερό βάλτε το στην καρδιά Του
να τρέξει αίμα και νερό να λιγωθεί η καρδιά του.
Η Παναγιά πλησίασε και τα δεξιά κοιτάξει, κανένα δε γνωρίζει.

Κοιτά και δεξιότερα, βλέπει τον Αη Γιάννη:
-Αη Γιάννη, Αη Γιάννη Πρόδρομε και Βαπτιστά του Υιού μου,
μην είδες τον Υιόκα μου τον διδάσκαλό σου;
-Δεν έχω στόμα να σου πω, γλώσσα να σου μιλήσω
Δεν έχω χέρι, πάλαμο για να σου Τον εδείξω.
Βλέπεις εκείνον τον γυμνό τον παραπονεμένο
όπου φορεί πουκάμισο στο αίμα βουτηγμένο;
Εκείνος είναι ο Γιόκα Σου και ο Διδάσκαλός Σου.

Η Παναγιά του μίλησε, η Παναγιά του λέει:
-Δε μου μιλείς παιδάκι μου, δε μου μιλείς παιδί μου;
-Τι να σου πω Μανούλα μου που διαφορά δεν έχεις;
Μόνο το Μέγα Σάββατο κοντά το μεσημέρι
που θα λαλήσει ο πετεινός, σημαίνουν οι καμπάνες.

τότε και συ, Μανούλα μου, θα ‘χεις χαρά μεγάλη!
Σημαίνει ο Θεός, σημαίνει η γη, σημαίνουν τα Ουράνια,
σημαίνει κι’ η Άγια Σοφία με τις πολλές καμπάνες.
Όποιος τ’ ακούει σώζεται κι’ όποιος το λέει αγιάζει,
κι’ όποιος το καλοφουγκραστεί Παράδεισο θα λάβει,
Παράδεισο και λίβανο απ’ τον Άγιο Τάφο.

Παροιμίες του Μάρτη

martis

Aν κάνει ο Mάρτης δυο νερά κι ο Aπρίλης πέντε – δέκα, να δεις το κοντοκρίθαρο πώς στρίβει το μουστάκι, να δεις και τις αρχόντισσες πώς ψιλοκλεισιρίζουν, να δεις και τη φτωχολογιά πώς ψιλοκοσκινάει.

Mάρτης άβροχος, μούστος άμετρος.

Mάρτης γδάρτης και κακός παλουκοκαύτης.

O Mάρτης το πρωί χιόνισε, κι ο γάιδαρος ψόφησε (από το κρύο). Το μεσημέρι βρώμισε (από τη ζέστη), και το βράδυ τον πήρε το ποτάμι (από τη βροχή).

O Μάρτης ο κλαψόγελος.

Tο Mάρτη ξύλα φύλαγε, μην κάψεις τα παλούκια.

Αλί στα Μαρτοκλάδευτα και τ’ Απριλοσκαμένα. (δηλ. Το Μάρτη δεν πρέπει να κλαδεύεται τίποτα και τον Απρίλη να σκάβεται η γη)

Αν κάνει ο Μάρτης δυο νερά, κι ο Απρίλης άλλο ένα, χαρά σε εκείνον το ζευγά που ‘χει πολλά σπαρμένα.

Από Μάρτη καλοκαίρι κι από Αύγουστο χειμώνα.
Συνέχεια